Καλώς ήλθατε ~ Φιλικό blog για τον Μορφωτικό Πολιτιστικό Σύλλογο και το Άδενδρο Θεσσαλονίκης

Πατήστε play για την εκπομπή "Ραδιοφωνικά Ανταμώματα" στο Άδενδρο

Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παραδοσιακά επαγγέλματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Παραδοσιακά επαγγέλματα. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2015

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Γανωτής ή καλαϊτζής


Τα περισσότερα σκεύη που χρησιμοποιούσαν οι άνθρωποι τα παλιά χρόνια για τις καθημερινές τους ανάγκες, και ιδίως στη μαγειρική, ήταν μπακιρένια (χάλκινα). Αυτά με τον καιρό και με την πολλή χρήση οξυδώνονταν και γίνονταν επικίνδυνα.

 Γι' αυτό έπρεπε να γανωθούν, δηλαδή να περαστεί η επιφάνεια τους μ' ένα ειδικό μέταλλο, το καλάι (κασσίτερος) και να προστατευθεί έτσι από την επικίνδυνη οξείδωση, τη γανίλα. Η διαδικασία του γανώματος γινόταν από ειδικούς τεχνίτες, τους γανωτήδες. Λεγόντουσαν και «καλαϊτζήδες» από το καλάι (κασσίτερο) που χρησιμοποιούσαν.

Τρίτη 20 Οκτωβρίου 2015

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Νερουλάς


Πριν μερικές δεκαετίες τότε που δεν υπήρχε στις πόλεις δίκτυο ύδρευσης αλλά ούτε και πολλές βρύσες, οι άνθρωποι αγόραζαν το νερό που, φυσικά, δεν ήταν εμφιαλωμενο όπως σήμερα.

Η αναγκαιότητα του νερού δημιούργησε και το επάγγελμα του νερουλά. Κάθε γειτονιά τότε είχε και το νερουλά της. 

Τον πρώτο καιρό η μεταφορά του νερού γινόταν με τενεκέδες. Γέμιζε ο νερουλάς από μία...

Τρίτη 12 Νοεμβρίου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Αγωγιάτης


Μέχρι τη δεκαετία του '30 δεν υπήρχαν μεταφορικά μέσα στην πατρίδα μας και η έλλειψη δρόμων εμπόδιζε τις μεγάλες μετακινήσεις. Τα διάφορα προϊόντα μεταφέρονταν με ζώα από τους αγωγιάτες. Δεν έγραφαν, φυσικά, πουθενά «ΕΚΤΕΛΟΥΝΤΑΙ ΜΕΤΑΦΟΡΑΙ», όμως, ο κόσμος τους ήξερε. Είχαν την πιάτσα τους, είτε σε χωριό είτε σε πόλη, σε μέρη που μπορούσαν να τους βρουν.

Κάθε αγωγιάτης είχε 4-5 ζώα, κυρίως μουλάρια που είναι μεγαλύτερης αντοχής, κι ένα άλογο, που ήταν...

Σάββατο 24 Αυγούστου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Παγοπώλης ή μπουζιτζής - Τι ήταν η παγωνιέρα; Τι συνέβαινε πριν την έλευση του ψυγείου;


Η χρήση του πάγου στη Θεσσαλονίκη είναι γνωστή εδώ και αρκετούς αιώνες. Από το 1623 στον Χορτιάτη έφτιαχναν πάγο, συγκεντρώνοντας τους μήνες του χειμώνα χιόνι ή νερό σε μεγάλες γούρνες στην κορυφή του βουνού.

Ο παγοπώλης ή μπουζιτζής όπως τον έλεγαν, από την τουρκική λέξη buz (πάγος), είχε τη δική του θέση ανάμεσα στους πλανόδιους πωλητές.

Ήταν επάγγελμα ευκαιριακό, επειδή ο πάγος χρησιμοποιόταν μόνο τους καλοκαιρινούς μήνες. Γι' αυτό πολλοί...

Παρασκευή 29 Μαρτίου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Καρεκλάς




Πριν εμφανιστούν οι πλαστικές πολυθρόνες και οι καρέκλες από ξύλο, οι άνθρωποι χρησιμοποιούσαν ψάθινες.

Απ' την πολλή χρήση, όμως, τρυπούσαν εύκολα, επειδή η βάση τους ήταν φτιαγμένη από χόρτο. Όποια, λοιπόν, χαλούσε, την έβαζαν στην άκρη και περίμεναν τον καρεκλά να την επιδιορθώσει:

Τρίτη 29 Ιανουαρίου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Κανατάς


Τότε που οι Έλληνες είχαν λιγότερα και ήταν πλουσιότεροι...

Ο κανατάς, που τραγουδήθηκε όσο κανείς άλλος στο πρόσωπο του Μπαρμπα - Γιάννη, ήταν μια όμορφη εικόνα μιας εποχής, που έφυγε πια. Έμοιαζε με κινητό κατάστημα, έτσι καθώς ήταν φορτωμένος με τα πήλινα σταμνιά. Πολύτιμο είδος και απαραίτητο τα παλιά χρόνια η κανάτα. Εκεί φύλαγαν οι άνθρωποι το νερό για να διατηρειται δροσερό, αφού δεν υπήρχαν τότε ψυγεία. Αλλά ούτε και βρύσες υπήρχαν στα σπίτια και αναγκαζόταν ο κόσμος να προμηθεύεται το νερό από κάποια βρύση της γειτονιάς.

Απόθεταν οι νοικοκυρές τη γεμάτη με το πολύτιμο υγρό κανάτα σε μια γωνιά της κουζίνας και έβαζαν από πάνω για σκέπασμα το μαστραπά ή αμπελόφυλλα, τυλιγμένα σε καρούλι. Το νερό που υπήρχε μέσα διατηρούνταν δροσερό, επειδή...

Δευτέρα 28 Ιανουαρίου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Κρεοπώλης πλανόδιος


Όσο κι αν φαίνεται απίστευτο σήμερα, που οι κλιματολογικές και κοινωνικοοικονομικές συνθήκες έχουν αλλάξει, πριν μερικές δεκαετίες υπήρχε πλανόδιος κρεοπώλης, που γύριζε τις γειτονιές πουλώντας κομμάτια κρέας κρεμασμένα σε ξύλινες τάβλες (=παχιές σανίδες).

Το επάγγελμα αυτό υπήρχε απ' τα χρόνια της Τουρκοκρατίας και διατηρήθηκε περίπου μέχρι το 1910. Ο πλανόδιος κρεοπώλης έσφαζε συνήθως ο ίδιος πρόβατα, ζυγούρια και κατσίκια, τα έκοβε σε κομμάτια και κατέβαινε στην πόλη να τα πουλήσει. Το φρεσκοσφαγμένο ζώο διατηρούνταν...

Παρασκευή 25 Ιανουαρίου 2013

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Ακονιστής


Τότε που οι Έλληνες είχανε λιγότερα και ήταν πλουσιότεροι...

Σκυμμένος πάντα, απ' το βαρύ φορτίο που κουβαλούσε στην πλάτη, γύριζε τις γειτονιές ο ακονιστής, αφήνοντας τη μακρόσυρτη φωνή του να φτάσει σ' όλα τα σπιτικά: "Ψαλίδια, μαχαίρια, τσεκούρια ακονίζωωωω!".

Γνώριμη φωνή για πολλούς και γνώριμη φιγούρα ο ακονιστής. Συνήθως τσιγγάνος. Τον συναντούσαμε μέχρι πριν από λίγα χρόνια.
Ξεκινούσε πρωί-πρωί τη γύρα για να καλύψει όλο το δρομολόγιο. Φώναζε δυνατά, να το ακούσουν οι νοικοκυρές κι έκανε στάσεις στις...

Δευτέρα 29 Νοεμβρίου 2010

Παραδοσιακά επαγγέλματα ~ Γαλατάς & Βαρελάς


Γαλατάς


Ο γαλατάς ήταν ο πρώτος πλανόδιος μικροπωλητής της ημέρας. Φόρτωνε τα γκιούμια με το φρέσκο γάλα στο γαϊδουράκι του και ξεκινούσε πρωί-πρωί απ' το χωριό του για την πόλη. Έπρεπε να προφτάσει να εξυπηρετήσει όλους τους πελάτες. Την ίδια πάντα ώρα, πιστό στο ραντεβού, έδενε σε κάποιο δέντρο το ζώο του και ξεκινούσε το μοίρασμα.

Έπαιρνε στο ένα χέρι το γκιούμι (βαθύ μπακιρένιο σκεύος με στόμιο) και στο άλλο τη μικρή κούπα, που ζύγιζε 1/2 της οκάς και χτυπούσε τις πόρτες. Ήξεραν οι νοικοκυρές κι έβγαιναν με την μπακιρένια κανάτα ή την κατσαρόλα στο χέρι. Μερικές πάλι για να μη σηκωθούν απ' το κρεβάτι, άφηναν στην εξώπορτα το κατσαρολάκι να το γεμίσει ο γαλατάς. Το γέμιζε αυτός και έβαζε και μια πέτρα από πάνω για να μην αναποδογυρίσει το σκεύος καμιά γάτα.
 
Είχε συνήθως μόνιμους πελάτες, αν όμως τύχαινε και του περίσσευε γάλα, τότε έπαιρνε τους δρόμους φωνάζοντας: "Ο γαλατάς! Φρέσκο, ολόπαχο γάλα!" μέχρι να το πουλήσει όλο και να γυρίσει στο χωριό του.

Τα χωριά γύρω από τη Θεσσαλονίκη τότε είχαν πολλή κτηνοτροφία. Αγελάδες, πρόβατα, κατσίκες. Άρμεγαν πρωί και βράδυ, κρατούσαν αυτό που ήταν να κάνουν τυρί ή γιαούρτι και το υπόλοιπο το πουλούσαν. Ο κόσμος στην πόλη το αγόραζε, επειδή ήταν φρέσκο και ολόπαχο. Δεν είχε καμιά σχέση μ' αυτό που πίνουμε σήμερα.

Μέχρι τη δεκαετία του '70 περνούσαν ακόμη γαλατάδες απ' τις γειτονιές. Με τη λειτουργία όμως των εργοστασίων γάλακτος, χάθηκαν.


Βαρελάς

Ο βαρελάς ήταν τεχνίτης, ειδικός στην κατασκευή βαρελόσχημων και σκαφοειδών σκευών, μικρού ή μεγάλου μεγέθους, σκευών που απαιτούσαν ιδιαίτερη τεχνική και ειδικά εργαλεία για καμπύλες επιφάνειες.

Το βαρέλι κατασκευαζόταν από ξύλο καστανιάς ή δρυός. Το ξύλο περνούσε από ειδική επεξεργασία και στη συνέχεια κοβόταν σε λεπτές σανίδες, τις οποίες βρέχανε για να μπορούν να πάρουν εύκολα την κατάλληλη κλίση. Στη συνέχεια τις ενώνανε και τις δένανε πρόχειρα με σύρμα. Κατόπιν περνούσανε τα σιδερένια στεφάνια και τα χτυπούσαν, για να σφίξουν καλά με ένα ειδικό εργαλείο, το ματσακόνι. Μετά τοποθετούσαν τους δύο επίπεδους πυθμένες από λεπτά φύλλα ξύλου.

Στο πάνω μέρος του βαρελιού υπήρχε ένα άνοιγμα με καπάκι, απ' όπου έριχναν μέσα το περιεχόμενό του. Στο κάτω μέρος, λίγο πάνω από τη βάση του, ή στο καπάκι υπήρχε μια ξύλινη κάνουλα απ' όπου άδειαζαν το λάδι, το κρασί κλπ.

Οι αποθήκες των σπιτιών τα παλιά χρόνια ήταν γεμάτες με βαρέλια διάφορων μεγεθών. Κάθε βαρέλι περιείχε και από ένα είδος. Κρασί, λάδι, τσίπουρο, τυρί, τουρσί, όσπρια κ.ά.
Πρίν χρησιμοποιήσουν το βαρέλι, το ξεσκόνιζαν, το έπλεναν και έπειτα το απολύμαιναν καίγοντας θειάφι.

Οι βαρελάδες, οι περισσότεροι από τους οποίους ήταν Ηπειρώτες στην καταγωγή, δούλευαν και με τις παραγγελίες. Εκτός από βαρέλια κατασκεύαζαν και άλλα είδη οικιακής χρήσεως από ξύλο:
Ξύλινες κανάτες, τσότρες (ξύλινα δοχεία κρασιού), παγούρια κ.ά.

Τα σπουδαιότερα εργαλεία που χρησιμοποιούσε ο βαρελάς ήταν το πριόνι, το τρυπάνι, η ταλιαδούρα (είδος τσεκουριού), το καβουροσκέπαρο, η πένσα κ.ά.
Ξύλινα βαρέλια χρησιμοποιούν και σήμερα οι άνθρωποι, όπου αποθηκεύουν κυρίως τρόφιμα και δίαφορα είδη ποτών. Το πλαστικό όμως αντικατέστησε σε μεγάλο βαθμό το ξύλο.